Kesilen 'Nefes' - ekolay

SEANSLAR

Kesilen 'Nefes'

Fatih Özgüven / Radikal 22.10.2009

Ortalama 4 puan

Nurgül Yeşilçay’ın ‘tavsiyeme uyup’ giydiği şarabi renkte elbise içinde pek hoş göründüğünden, Reha Erdem’in (o da tavsiye dinlemiş) son filminin mükemmelliğinden, katışıksız kötülüğü anlatan Haneke’yi nihayet takdir edişimden, arada Antalya festivalinde cereyan eden eğlenceli olaylardan bahsedecektim.

Diğer Basın Haberleri

• Bursa İpek Yolu Film Festivali

• Erkekler maymun iştahlı

• Düşmanımdır beni kim bulursa cana yakın

• Şeriatçıların katlettiği "Kubilay", film...

• Kesilen 'Nefes'

• Bu filmde oynayarak vatani görevimi yapt...

• İstanbul size ne yaptı

• Filmekimi başladı...

• Altın Portakal'dan notlar

• Sinemanın Coşkulu Ruhu: Anthony Quinn

Tüm Basın Haberleri »

Nurgül Yeşilçay’ın ‘tavsiyeme uyup’ giydiği şarabi renkte elbise içinde pek hoş göründüğünden, Reha Erdem’in (o da tavsiye dinlemiş) son filminin mükemmelliğinden, katışıksız kötülüğü anlatan Haneke’yi nihayet takdir edişimden, arada Antalya festivalinde cereyan eden eğlenceli olaylardan bahsedecektim.

Ama sonra gelip epeydir merak ettiğim ‘Nefes/ Vatan Sağolsun’u gördüm ve sinemanın Türkiye’de bazen yoğunlukla üstlendiği turnusol kâğıdı işlevinden, kimi zaman kafası en karışık filmin şecaat arz ederken nasıl dili dolandığından bahsetmenin daha uygun olacağını gördüm. İşin böyle ‘acil’ bir tarafı var işte burada, belki başka memlekette olmayan ve film seyretmeyi elektrikli, tuhaf bir deneyim haline getiren...

Ortalama milliyetçiyi muhtemelen çok memnun etmeyecek, daha adından bile kesilen nefeslerden, bir savaşı sürdürmekle ilgili derin yorgunluktan bahseden bir film yapmışlar. Fragmandan edindiğim izlenim pek yanlış değil. Film ‘Full Metal Jacket’ olmak istiyor ama değişen vurgularla; burada şişman asker filmin başında intihar etmek yerine sonuna kadar dayanıyor, çünkü filmin sonundaki karakol baskını sırasında bir umutsuzluğu haykırmak için orada. Yakalanan kadın düşman tıpkı ‘Full Metal...’ deki Vietnamlı kız gibi, fakat burada bir alicenaplığa vesile oluyor, vs, vs. Esasen filmdeki askerler (meslekten olanı da olmayanı da) bir an önce evlerine dönmekten başka bir şey düşünmüyorlar, en komiklik yapanı bile bir tedirginliğin taşıyıcısı, sahra telefonu bu filmin ana karakterlerinden biri. Gerçi film hemen başlayamıyor, ‘dinamik’ girişten sonra bir dış sesin askerlere yaptığı güzellemeyle bir nevi belgesel/tanıtım filmi havasına bürünüyor bir süreliğine. Ama yeniden silkiniyor ve geri kalanı, merkezinde yüzbaşı karakterinin olduğu bir bekleyişin, yıpranmanın hikâyesi oluyor, isteyerek ya da istemeyerek.

‘Nefes’ askerlikle ilgili bir söz olarak tamamen hamasi olamıyor, yüzbaşının kesilmekte olan nefesi buna engel teşkil ediyor çünkü. Olsa olsa, bu kesilmenin uzaklardaki sevgiliye şiirle ifade edilişi sırasında hamasete varan bir duygusallıktan bahsedilebilir, ama orada da dil sürçüyor: ‘Vatan sağolsun diyeceğim ama vatan sensin!’ ‘Nefes’ tam da bu; kendilerine içinde yaşadıkları toplum tarafından normal bir hayat vaat edilmiş (ev, eş, hatta taksitle alınan bir araba, asgari mutluluk), sonra aynı vaat içinde bulundukları durum tarafından kesintiye uğratılmış, bunun niye böyle olduğunu içten içe anlayamayan, kabullenemeyen, ‘vatan sağolsun’u sık sık kesilen bir nefesle söyleyen bir grup bildik-tanıdık Türkiyeli erkeğin resmi.

Ara sıra ‘karşıdakiler’in, hasmın sesi duyuluyor fakat karakoldakilerin tereddüdü karşısında bu ses de ister istemez bir öcü olmaktan çok, bayağı gerçek birinin sesi olarak çıkıyor. Filmin sonunda askerle hasmı birbilerinin üzerine yuvarlanarak ölüyorlar, hayatta kalan askerlerden biri yere yuvarlanmış Atatürk büstünü kucaklıyor fakat onunla ne yapacağını bilemediğinden kucağında büstle kalakalıyor. Filmi yapanların peşine düştükleri ‘gerçekçilik’ bu savaş için vaaz edilen resmi ‘gerçeğe’ denk düşmüyor. Bunun da sebebi var- bu filmi yapanlar her ne kadar bu savaşa dair bir film yapmak, hasbelkader taraf olmak istiyorlarsa da (ki yarımağızla bence) bu olamıyor, ‘senkron kayıyor’. Çünkü onlar da, sonuçta, anlaşılan, aynı kökeni paylaştıkları filmdeki yüzbaşı, doktor, bankacı vb. gibi, bu konuda yüzde 100 hamasi bir filme gerçekten inanmıyorlar. Konu filmse, filmdeki karakterler de sivil hayatlarında, Schwarzenegger filmlerini değil evlerindeki Kubrick setinin içinde bulunan ‘Full Metal Jacket’i tercih ederler muhtemelen. Yani bir tereddüdün filmini. ‘Nefes/Vatan Sağolsun’un da iki nefes arasında olmaya çalıştığı filmi.

YORUM YAZ